Özet Linux Konsol Komutları
Yardım Alma
Çoğu komut yanına -h veya –help yazıldığında küçük bir bilgi verir. Buna ek olarak linux’ta binlerce dokümanın bulunduğu manual sayfaları vardır. Yapmanız gereken tek şey man komutundan sonra bilgi almak istediğiniz komutun adını yazmak.
- komut -h: Komut hakkında kısa bilgi
- komut –help: Üstekinin aynısı
- man komut: Komut hakkında detaylı doküman
Dosyaları Listeleme
Linux’ta bir dizindeki dosyaları listelemek için kullanılan komut lsdir. Ekrana sığmayan uzun listeleri göstermek için ise bu komut less ile beraber kullanılabilir.
- ls: Bulunduğun dizinin içeriğini göster
- ls -a: Gizli dosyaları da göster
- ls -l: Uzun listele (sahip, izinler, boyut ve tarih dahil)
- ls | less: Uzun listeleri kısaltmak için
Dizin değiştirme
Başka bir dizine geçmek için cd komutu kullanılır.
- cd yol: yol dizinine geçer
- cd ~: Sizin home dizininize geçer
- cd -: Bir önceki dizine döner
- cd..: Bir üst dizine geçer
Dosya ve dizin yönetimi
Bir dizini veya dosyayı kopyalamak için cp, taşımak için mv, yeni klasör oluşturmak için mkdir, dosyayı silmek için rm, dizini ve içindeki dosyaları silmek için rm -R, boş bir dizini silmek için ise rmdir kullanılır.
- cp kaynak hedef: Kaynaktan hedefe kopyalar
- cp -R kaynak hedef: Önyineli(recursive) kopyalar
- mkdir dizin: Yeni dizin yaratır
- mv kaynak hedef: Dosyaları taşımak veya adlarını değiştirmek için
- rm dosya: Dosyayı kaldırır
- rm -R dizin: Önyineli kaldırır
- rmdir dizin: Boş dizini kaldırır
- touch dosya: Dosya varsa tarihini değiştirir, yoksa yaratır
- pwd: Çalışılan dizinin ismini verir
Dosya arama
Herhangi bir dosyayı sistemde aramak için find ve locate komutları kullanılır. find bulunduğunuz dizinden başlayarak tüm alt-dizinleri arar. locate ise tüm dosyaları bir veritabanında tutar, bunun için hayli hızlıdır. Ancak bu veritabanı günde bir yenilendiğinden son kaydettiğiniz dosyaları bulamayabilirsiniz.
- find yol -name dosyaadı: Belirttiğiniz dizinden başlayarak dosyayı arar
- locate dosyaadı: Dosyayı arar
Metin dosyalarıyla çalışma
Kısa bir metin dosyasını görüntülemek için cat, metin dosyasında yön tuşları-Page Up/Down ile ilerlemek için less, dosyada bir yazıyı aramak için grep, satırları sıralamak için sort, ve küçük bir editör ile açmak için ise pico kullanılır.
- cat dosyaadı: Dosyayı ekranda görüntüler
- grep yazı dosyaadı: Yazıyı dosyada arar, bulunduğu satırı görüntüler
- less dosyaadı: Dosyada ilerlemek için kullanılır (Çıkış q ile)
- pico dosyaadı: Dosyayı basit bir metin editörüyle açar
- sort dosyaadı: Dosyadaki satırları alfabetik sıraya göre dizip gösterir
Sıkıştırılmış dosyaları açma
İnternetten indirdiğiniz dosyalar genelde sıkıştırılmıştır. Bunları açmak için dosya tipine göre araç kullanmalıyız.
- bunzip2 dosyaadı.bz2: bzip2 dosyasını (.bz2) açar
- gunzip dosyaadı.gz: gzipped (.gz) arşivini açar
- unzip dosyaadı.zip: PkZip veya WinZip dosyasını (.zip) açar
- tar -xvf dosyaadı.tar: tar (.tar) arşivini (tarball) açar
- tar -xvzf dosyaadı.tar.gz: tar arşivini (.tar.gz or .tgz) açar
Ağ servislerini kullanma
Dosya transferi yapmak için ftp, ağ bağlantısını kontrol etmek için ping, secure shell protokolüne bağlanmak için ssh, telnet protokolü üzerinden bağlanmak için ise telnet kullanılır.
- ftp sunucu: FTP sunucusuna bağlanır
- ping sunucu: Sunucuya ping isteği gönderir
- ssh -l kullanıcıadı sunucu: Uzaktaki makinaya Secure Shell protokolü ile bağlanır
- telnet sunucu: Uzaktaki makinaya TELNET protokolü ile bağlanır
Sistem bilgisi görüntüleme
- date: İşletim sisteminin saat ve tarihini görüntüler
- df -h: Disk kullanımını görüntüler
- free: Bellek kullanımını görüntüler
- history: Kullanılan hesap için çalıştırılan komutları listeler
- hostname: Yerel sunucu adını verir
- rwho -a: Ağa bağlı kullanıcıları listeler
- uptime: Bilgisayar açıldığından beri geçen süreyi verir
- who: Makineye bağlı kullanıcıları listeler
- whoami: Giriş isminizi görüntüler
Dosya izinlerini değiştirme
- chown kullanıcı.grup dosyaadı: Dosyaya sahip olan grubu ve kullanıcıyı değiştirir. Tabii ki bu komutu sadece o dosyanın sahibi kullanabilir
- chmod (augo)(+-)(rwx) dosyaadı: Dosya üzerindeki okuma-yazma-çalıştırma (read-write-execute) izinlerini (rwx) farklı seviyedeki kullanıcılar için (all-owner-group-other) artırıp azalmayı (+/-) sağlar
Kaynaklar:
Linux nedir?
Linux - Herşey 1991 yılında başladı ve bir çığ gibi büyüyerek bugünkü haline geldi...
Linux, serbestçe dağıtılabilen, çokgörevli, çok kullanıcılı UNIX işletim sistemi türevidir. Linux, Internet üzerinde ilgili ve meraklı birçok kişi tarafından ortak olarak geliştirilmekte olan ve başta IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarlar olmak üzere birçok platformda çalışabilen ve herhangi bir maliyeti olmayan bir işletim sistemidir.
UNIX 70'li yılların ortalarında büyük bilgisayarlar üzerinde çok kullanıcılı bir işletim sistemi olarak geliştirilmiştir. Zaman içerisinde yayılmış ve birçok türevi ortaya çıkmıştır. UNIX ismi UNIX Research Laboratories INC şirketinin tescilli markası olduğundan dolayı birçok şirket, aynı temele dayanan işletim sistemleri için değişik isimler kullanagelmişlerdir.
Linux, temel olarak Finlandiya Üniversitesinde öğrenci olan Linus Torvalds'ın ve Internet üzerinde meraklı bir çok yazılımcının katkıları ile geliştirilmiştir. Linux gelişimi açık bir şekilde yapılmaktadır. Bunun anlamı, işletim sisteminin her aşaması açık olarak Internet üzerinde yayınlanmakta, dünyanın dört bir yanında kullanıcılar tarafından test edilmekte, hataları ve eksiklikleri tesbit edilerek düzeltilmekte ve geliştirilmektedir. Zaman zaman bu deneme aşamaları belirli bir noktada durdurulur ve güvenilir bir işletim sistemi sunulup, geliştirme için ayrı bir seriye devam edilir. Geliştirmede yer alan bu açıklık Linux'un en büyük avantajlarından biridir. Gelişimi evrimseldir, hatalar anında kullanıcılar tarafından tesbit edilip rapor edilmekte ve birçok kişinin katkısıyla düzeltilmektedir. Bazı işletim sistemi sürümleri saatler içerisinde güncellenebilmektedir.
